เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2569 สมาคมอากาศยานไร้คนขับประเทศไทยได้ส่งความเห็นอย่างเป็นทางการไปยังสำนักงาน กสทช. (หน่วยงานที่ดูแลเรื่องคลื่นความถี่วิทยุของประเทศ) เกี่ยวกับร่างกฎเกณฑ์ใหม่ 4 ฉบับ ที่จะกำหนดว่าโดรนในไทยใช้คลื่นความถี่อะไรได้บ้าง และต้องมีมาตรฐานอุปกรณ์แบบไหน

พูดง่าย ๆ คือ กฎชุดนี้จะเป็นตัวกำหนดว่าโดรนจะบินไกลได้แค่ไหน ต้องขึ้นทะเบียนอย่างไรและเมื่อไหร่ และอุปกรณ์ที่ซื้อมาจากต่างประเทศจะใช้ในไทยได้เลยหรือต้องส่งทดสอบซ้ำ สมาคมฯ จึงส่งความเห็นเข้าไปช่วยให้กฎที่ออกมาใช้งานได้จริงกับคนเล่นโดรนและธุรกิจโดรนในไทย (ก่อนหน้านี้พยายามส่งทางอีเมลไปแล้วครั้งหนึ่งแต่ระบบขัดข้อง จึงต้องรีบส่งใหม่ให้ทันวันปิดรับความเห็น)

ร่างกฎฉบับแรกครอบคลุมกว้างที่สุด พูดถึง 6 เรื่องหลัก ได้แก่ คลื่นความถี่ที่ใช้ได้แบบไม่ต้องขอใบอนุญาต การใช้งานผ่านเครือข่ายมือถือ คลื่นสำหรับระบบนำทาง/เรดาร์กันชน มาตรฐานอุปกรณ์วิทยุ การขึ้นทะเบียนเจ้าของโดรน และบทลงโทษเมื่อทำผิด

คลื่นความถี่ใหม่ที่จะได้ใช้

สมาคมฯ เห็นด้วยที่จะเปิดคลื่นความถี่ใหม่สองย่านคือ 72 MHz และ 920 MHz ซึ่งเป็นย่านที่อุปกรณ์ราคาประหยัดจากโรงงานทั่วโลกใช้อยู่แล้ว การเปิดย่านนี้จะทำให้นำเข้าอุปกรณ์มาใช้ได้เลยโดยไม่ต้องดัดแปลง แต่สมาคมฯ ก็ขอให้กำหนดกติกาการแบ่งช่องสัญญาณให้ชัดเจน เพื่อไม่ให้อุปกรณ์โดรนไปรบกวนอุปกรณ์อื่นที่ใช้คลื่นย่านเดียวกันอยู่ก่อน เช่น ระบบสแกนสินค้าในโรงงาน

นอกจากนี้ยังเสนอให้ทบทวนกำลังส่งสัญญาณของย่าน 2.4 GHz และ 5.8 GHz (ย่านที่กล้อง FPV ใช้ส่งภาพสด) ให้ตรงกับมาตรฐานที่ใช้กันทั่วโลก เพื่อให้นักบินโดรนใช้อุปกรณ์ FPV ได้เต็มประสิทธิภาพจริง

บินไกลเกินสายตา ผ่านมือถือและดาวเทียม

ปกติกฎหมายกำหนดให้ผู้บังคับโดรนต้องมองเห็นโดรนตลอดเวลา แต่ร่างกฎนี้เปิดทางให้บิน “ไกลเกินระยะสายตา” ได้ โดยอาศัยสัญญาณเครือข่ายมือถือหรือดาวเทียมควบคุมแทน สมาคมฯ เห็นด้วย และเสนอเพิ่มเติมว่าในพื้นที่ที่ไม่มีสัญญาณมือถือ เช่น พื้นที่เกษตร ป่าไม้ หรือพื้นที่วิจัยห่างไกล ควรอนุญาตให้ใช้สัญญาณวิทยุเฉพาะกิจของตัวเองได้ พร้อมเสนอให้เปิด “พื้นที่ทดลองพิเศษ” ร่วมกับสำนักงานการบินพลเรือน (CAAT) เพื่อทดสอบการบินไกลแบบนี้ก่อนบังคับใช้จริงทั่วประเทศ

ขึ้นทะเบียนโดรนต้องทำได้จริง ไม่ใช่แค่ในกระดาษ

ประเด็นที่สมาคมฯ กังวลที่สุดคือร่างกฎกำหนดให้ต้อง “ขึ้นทะเบียนทันที” หลังซื้อโดรน ซึ่งในทางปฏิบัติแทบเป็นไปไม่ได้ และอาจทำให้คนที่ตั้งใจทำถูกต้องกลายเป็นผู้กระทำผิดโดยไม่รู้ตัวในช่วงรอดำเนินการ สมาคมฯ จึงเสนอให้ปรับเป็นกรอบเวลาที่ทำได้จริง เช่น ภายใน 15–30 วัน หรือ “ก่อนบินครั้งแรก” พร้อมข้อเสนอเพิ่มเติมดังนี้

• ให้ขึ้นทะเบียนโดรนหลายลำพร้อมกันได้ในครั้งเดียว เหมาะกับธุรกิจที่มีโดรนจำนวนมาก
• เปลี่ยนหน้าที่ร้านค้าจาก “ต้องให้ลูกค้าขึ้นทะเบียนก่อนถึงจะขายได้” เป็น “แจ้งเตือนลูกค้าและส่งข้อมูลเครื่องให้ระบบ” เพื่อไม่ให้กระทบการซื้อขายออนไลน์
• ลดหรือยกเว้นค่าธรรมเนียม 200 บาทต่อลำ สำหรับโรงเรียน มหาวิทยาลัย และหน่วยงานไม่แสวงกำไร
• เวลาโอนขายโดรนมือสอง ให้แค่แก้ไขชื่อเจ้าของในระบบ ไม่ต้องยกเลิกทะเบียนแล้วจ่ายค่าธรรมเนียมใหม่ทั้งหมด
• ใช้บทลงโทษแบบ “เตือนก่อน” เช่น เตือนวาจา แล้วค่อยเป็นลายลักษณ์อักษร ก่อนถึงขั้นเพิกถอนหรือดำเนินคดี พร้อมช่วงเวลาผ่อนผันให้ปรับตัวก่อนเริ่มจับจริง

อีกสองฉบับพูดถึงมาตรฐานอุปกรณ์เฉพาะทาง ฉบับหนึ่งว่าด้วย “เรดาร์กันชน” ที่ติดบนโดรนเพื่อตรวจจับสิ่งกีดขวางและหลบเลี่ยงการชนอัตโนมัติ (คล้ายเซนเซอร์กันชนหน้ารถยนต์) ซึ่งร่างกฎเปิดคลื่นความถี่ใหม่ให้เรดาร์ประเภทนี้ใช้งานได้มากขึ้น สมาคมฯ เห็นด้วย และเสนอให้ยอมรับผลทดสอบจากต่างประเทศที่ผ่านมาตรฐานสากลอยู่แล้ว จะได้ไม่ต้องส่งอุปกรณ์ไปทดสอบซ้ำในไทยให้เสียเวลาและค่าใช้จ่าย

อีกฉบับพูดถึงอุปกรณ์ควบคุมโดรนผ่านดาวเทียม สำหรับกรณีที่บินในพื้นที่ไม่มีสัญญาณมือถือเลย สมาคมฯ เห็นด้วยเช่นกัน และขอให้เปิดกว้างยอมรับได้ทั้งมาตรฐานยุโรปและอเมริกา เพื่อให้อุปกรณ์จากทั้งสองฝั่งเข้าตลาดไทยได้ ทั้งสองฉบับเสนอให้มีเวลาเตรียมตัว 180 วัน ก่อนเริ่มบังคับใช้จริง เพื่อให้ผู้นำเข้าเตรียมเอกสารและห้องแล็บทดสอบในไทยพร้อมทัน

ฉบับสุดท้ายเป็นแค่การแก้ไขตารางคลื่นความถี่เดิมให้สอดคล้องกับสองฉบับแรก คือเพิ่มย่านความถี่ใหม่ที่เพิ่งเปิดเข้าไปในตารางกลาง และปรับถ้อยคำให้ใช้งานได้จริง เช่น ระบุชัดว่าใช้กับงานเกษตร งานสำรวจ งานขนส่ง หรืองานวิจัยได้ สมาคมฯ เห็นด้วยกับทุกจุดในฉบับนี้ เพราะเป็นเรื่องความเรียบร้อยของเอกสารมากกว่าการเปลี่ยนกฎใหม่

ภาพรวมของร่างกฎทั้ง 4 ฉบับ และท่าทีของสมาคมฯ สรุปได้ดังตาราง